maandag 12 november 2012

Oplossingsgerichte relatietherapie, een respectvolle en hoopvolle benadering!

In mijn vorige blog schreef ik, als relatietherapie niet helpt, het wél schaadt. Als je dit blog (nog) eens wilt lezen klik dan hier.

In dit blog wil ik je als lezer meenemen naar een andere benadering namelijk, oplossingsgerichte (relatie)therapie.
Echtpaar Steve de Shazer en Insoo Kim Berg.
Eén van de belangrijkste grondleggers van
Oplossingsgerichte therapie.
Een oplossingsgerichte therapeut is een therapeut die een andere taal spreekt dan de probleemoplossende (traditionele) therapeut. Veel therapeuten (en ook cliënten) denken dat cliënten eerst uitvoerig en gedetailleerd hun problemen moeten bespreken en moeten doorleven, voordat zij aan hun herstel kunnen werken. Oplossingsgerichte therapie denkt hier anders over. Natuurlijk moet er een probleem of klacht zijn waarin men vastloopt en niet uitkomt, anders hoeft men ook niet in therapie. Het verschil zit 'm meer in het uitvoerig onder de loep nemen van het probleem en het bestuderen ervan. In deze uitgebreide probleemanalyse zit volgens het oplossingsgerichte gedachtegoed niet de formule voor een succesvolle therapie. Succes zit volgens oplossingsgerichte therapie in het uitvoerig stilgestaan, analyseren en in kaart brengen van de gewenste situatie! Oplossingsgerichte therapie is een respectvolle en hoopvolle benadering, maar waar blijkt dat dan uit? Ik heb in een aantal voorbeeldjes mogelijke verschillende reacties tussen de oplossingsgerichte therapeut en de traditionele therapeut weergegeven.

Respectvol en hoopvol
Is de traditionele therapeut (TT) of benadering dan niet respectvol? Ja, natuurlijk wel!! Met respect in de oplossingsgerichte therapie wordt bedoeld dat de oplossingsgerichte therapeut (OT) de mening van de cliënt onvoorwaardelijk aanvaardt en wordt gevolgd. Een aantal voorbeelden:

Cliënt: "Mijn vrouw wil dat ik meekom naar deze therapie, maar ik ben met die gesprekken helemaal klaar, van mij hoeft het niet!"
TT: "Laat ik je nu eerst eens uitleggen hoe ik werk"
OT: "Je zult goede redenen hebben om dit te zeggen, wil je me daar wat meer over vertellen?"

NB. Eén van de respectvolle uitgangspunten van oplossingsgerichte therapie is dat cliënten goede redenen hebben om zich te gedragen zoals ze zich gedragen!

Cliënt: "Dagelijks drink ik ongeveer 7 flesjes bier"
TT: "Oei, zoveel alcohol is slecht voor je lichaam, het is beter voor je dat je gaat stoppen"
OT: "Hoe lukt het je om bij het 7e flesje bier te stoppen?"

NB. OT is hoopvol omdat de therapeut steeds weer vragen stelt over de gewenste situatie en de haalbaarheid hiervan en de successen in kaart brengt.

Cliënt: "We hebben steeds ruzie in onze relatie, en komen hier niet uit"
TT: "Vertel eens wat meer over jullie opvoeding en wanneer de ruzie begonnen is"
OT: "Wat willen jullie voor de ruzie in de plaats?"

Cliënt: "Mark wordt steeds boos als ik geen zin heb ik seks"
TT: "Laten we een kijken wat de reden is waarom je geen zin hebt in seks"
OT: "Stel dat het Mark lukt om rustig te reageren wat is er dan anders in jullie relatie en hoe zou jij dan weer op Mark reageren?"

In deze laatste vraag van de OT komt het systeemgericht denken naar voren. Het gedachtegoed van OT is dat een kleine verandering een (grote) verandering in het systeem (gezin) te weeg kan brengen!

Samen uit, samen thuis!
Hiermee bedoel ik dat een oplossingsgerichte therapeut, het stel niet zal adviseren om tijdelijk uit elkaar te gaan of om afzonderlijk van elkaar gesprekken te voeren (caucus). Als het stel er zelf voor kiest om (tijdelijk) afzonderlijk gesprekken te willen voeren, kan de therapeut vragen: "hoe zal die periode jullie dan helpen om dichter bij jullie doel te komen?". De therapeut blijft de cliënten volgen ongeacht het onderwerp, situatie of opmerking.

Geen problemen analyseren, maar de gewenste toekomst bevragen!
Het mooie van oplossingsgerichte (relatie) therapie is dat er van begin tot eind de taal van hoop wordt gesproken! In de therapie is het belangrijk dat het stel in hun hoofd een foto heeft van waar ze uit willen komen.  Al snel wordt de gewenste situatie in beeld gebracht (visualiseren) en onderzocht op de haalbaarheid ervan. "Wat willen jullie minimaal in dit gesprek bereikt hebben?" of "wat willen jullie als resultaat van deze therapie?". "Stel dat deze therapie jullie helpt, waar zullen jullie dat aan merken?".

Stel dat ..........
Mijn ervaring is dat cliënten steeds weer terugvallen in het praten over problemen, en dat is logisch, want voordat het stel er met een therapeut over wil praten is er wel het nodige aan vooraf gegaan. Als oplossingsgerichte therapeut doe ik mijn best om het gesprek te kantelen (re-directing) naar oplossingen, de gewenste situatie. Met "stel dat" vragen wek je als OT de indruk dat de gewenste situatie onderhandelbaar, beïnvloedbaar en maakbaar is en dat verandering mogelijk is. "Stel dat ik jullie over een half jaar in de supermarkt tegenkom en dat jullie zouden zeggen dat de therapie echt geholpen heeft, wat zouden jullie dan zeggen?".

Vragen stellen in plaats van zeggen hoe het moet
Veel mensen die ik spreek die in relatietherapie zijn geweest of nog in therapie zitten, zeggen dat de therapeut adviezen geeft. Als ik dan vraag of deze adviezen nuttig zijn, krijg ik vaak als antwoord "tja, ik doe mijn best, maar .......". Hoe goed de adviezen ook (bedoeld) zijn, als het stel er niet mee uit de voeten kan werkt het averechts (teleurstelling, verlies van hoop, etc.). Je herkent het vast wel, als je een probleem hebt krijg je vaak uit meerdere hoeken adviezen, meestal reageer je dan met zoiets als, "ja, dat heb ik al geprobeerd, maar het helpt niet" of "jij hebt makkelijk praten", of "mijn situatie is anders". Het verschil met de TT is dat de OT werkt met de ideeën van het stel zelf en niet met zijn eigen ideeën. Natuurlijk geeft de OT wel hier en daar wat tips, maar zoekt liever naar krachten, hulpbronnen, ideeën, vaardigheden, enz. van het stel zelf! De cliënten gaan voorop en de OT duwt hen langzaam naar de gewenste situatie, (leading from behind).

Tot slot
Over oplossingsgerichte relatietherapie valt natuurlijk veel meer te zeggen. Ik hoop dat ik je met dit blog nieuwsgierig heb gemaakt naar deze oplossingsgerichte benadering. Het is niet mijn bedoeling geweest om je te overtuigen, wél om je te informeren en mogelijk jouw keuzemogelijkheden ten aanzien van (relatie)therapieën te vergroten.

Heb je nog vragen? Neem dan gerust contact met mij op! Ik sta je graag te woord.